آیین نامه شماره 13: آیین‌نامه بیمه‌های زندگی

شورای عالی بیمه در اجرای بند 5 ماده 17 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، آیین‌نامه زیر را که مشتمل بر 45 ماده و 6 تبصره است، در جلسه مورخ 1353/03/26 تصویب نمود:

فصل اول - انواع بیمه‌های زندگی و نرخ حق بیمه آن

ماده 1- مؤسسات بیمه مکلفند کلیه بیمه‌نامه‌های زندگی خود را بر اساس مقررات این آیین‌نامه صادر نمایند.

ماده 2- نرخ حق بیمه انواع اصلی بیمه‌های زندگی ذیل به شرح مندرج در جداول پیوست این آیین‌نامه تعیین می‌گردد:

الف - بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی.

ب - بیمه‌های تمام عمر.

ج - بیمه‌های مختلط خطر فوت و به شرط حیات.

تبصره ماده 2- مؤسسات بیمه می‌توانند جداول نرخ‌های بیمه‌های زندگی را خود بر اساس مبانی محاسبه جداول نرخ‌های پیوست این آیین‌نامه تنظیم و پس از تأیید بیمه مرکزی ایران به مورد اجرا بگذارند. بیمه مرکزی ایران می‌تواند جداولی را تأیید نماید که نرخ‌های آن در بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی بیش از ده درصد و در سایر انواع بیمه‌های زندگی بیش از 5 درصد با نرخ‌های مندرج در جداول پیوست اختلاف نداشته باشد.

ماده 3- در صورتی که مؤسسه بیمه بخواهد در انواع دیگری از بیمه‌های زندگی نیز فعالیت کند، مکلف است موافقت بیمه مرکزی ایران را در مورد نوع بیمه مورد نظر و همچنین تأیید بیمه مرکزی ایران را نسبت به مطابقت نرخ‌های آن با مبانی محاسبه نرخ‌های تعیین‌شده تحصیل نماید. بیمه مرکزی ایران می‌تواند نرخ‌هایی را تأیید نماید که با نرخ‌های محاسبه‌شده بر اساس مبانی محاسبه موضوع ماده 4، در بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی بیش از ده درصد و در سایر انواع بیمه‌های زندگی بیش از 5 درصد اختلاف نداشته باشد.

ماده 4- مبانی محاسبه نرخ‌های حق بیمه موضوع ماده 2 این آیین‌نامه عبارت است از:

الف - جدول مرگ‌ومیر پیوست.

ب - نرخ بهره 6 درصد در سال.

ج - هزینه‌ها به ترتیب زیر:

1. برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی انفرادی با حق بیمه سالانه، 10 درصد حق بیمه به‌علاوه 3 در هزار سرمایه.

2. برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی جمعی با حق بیمه سالانه، 5 درصد حق بیمه به‌علاوه 2 در هزار سرمایه.

3. برای بقیه انواع بیمه‌های زندگی با حق بیمه سالانه، در سال اول 3 درصد حق بیمه به‌علاوه 43.5 در هزار سرمایه و در سال‌های بعد 3 درصد حق بیمه به‌علاوه 3.5 در هزار سرمایه.

4. برای بقیه انواع بیمه‌های زندگی با حق بیمه یکجا، 4 درصد حق بیمه.

ماده 5- مؤسسات بیمه می‌توانند در صورت تمایل بیمه‌گذار، حق بیمه سالانه را به اقساط شش‌ماهه، سه‌ماهه یا ماهانه تبدیل نمایند. در این صورت می‌توانند حداکثر 5 درصد حق بیمه برای اقساط ماهانه، 3 درصد حق بیمه برای اقساط سه‌ماهه و 2 درصد حق بیمه برای اقساط شش‌ماهه به عنوان بهره تقسیط دریافت دارند.

ماده 6- مؤسسات بیمه باید قبل از صدور بیمه‌نامه از بیمه‌شده معاینه پزشکی، به ترتیبی که توسط بیمه مرکزی ایران اعلام خواهد شد، به عمل آورند. ترتیب معاینه پزشکی، حد سن و حد مبلغ بیمه برای معافیت از معاینه پزشکی و حداقل تعداد بیمه‌شده برای اینکه قرارداد جمعی تلقی شود، توسط بیمه مرکزی ایران تعیین و اعلام خواهد گردید.

ماده 7- هرگاه مبلغ بیمه در یک یا چند بیمه‌نامه صادره توسط یک یا چند شرکت بیمه برای یک بیمه‌شده از 10,000,000 ریال متجاوز باشد، مؤسسات بیمه باید پس از جلب نظر بیمه مرکزی ایران به صدور بیمه‌نامه مبادرت نمایند.

ماده 8- هرگاه در بیمه‌نامه بیمه‌های زندگی تعهد پرداخت سرمایه اضافی در صورت فوت ناشی از حادثه پیش‌بینی شده باشد، حق بیمه اضافی برای تعهد مذکور باید بر اساس حداقل 1.2 در هزار سرمایه اضافی در سال محاسبه و در بیمه‌نامه منعکس شود.

تبصره ماده 8- قبول تعهد پرداخت سرمایه یا مستمری یا هزینه معالجات در صورت نقص عضو بیمه‌شده در بیمه‌نامه‌های زندگی ممنوع است و مؤسسات بیمه می‌توانند این‌گونه تعهدات را ضمن بیمه‌نامه حوادث قبول کنند.

فصل دوم - کارمزد بیمه‌های زندگی

ماده 9- کارمزد قابل پرداخت برای تحصیل انواع مختلف بیمه‌های زندگی به شرح زیر تعیین می‌شود:

الف - برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی انفرادی با حق بیمه سالانه، حداکثر 10 درصد حق بیمه وصولی.

ب - برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی جمعی با حق بیمه سالانه، حداکثر 5 درصد حق بیمه وصولی.

ج - برای سایر انواع بیمه‌های زندگی با حق بیمه سالانه، حداکثر 75 درصد حق بیمه سال اول، مشروط بر اینکه از 30 در هزار سرمایه تجاوز نکند. نصف این کارمزد پس از وصول حق بیمه سال اول، یک‌چهارم آن پس از وصول حق بیمه سال دوم و بقیه پس از وصول حق بیمه سال سوم قابل پرداخت است.

د - برای سایر انواع بیمه‌های زندگی با حق بیمه یکجا، حداکثر 2 درصد حق بیمه.

ماده 10- حداکثر کارمزد قابل پرداخت به نمایندگان بیمه معادل صد درصد کارمزدهای تعیین‌شده در ماده 9 و حداکثر کارمزد قابل پرداخت به دلالان رسمی بیمه معادل 80 درصد آن است.

ماده 11- در صورتی که کارمزد پرداختی به نمایندگان یا دلالان رسمی بیمه در مورد یک یا چند بیمه‌نامه کمتر از میزان کارمزد پیش‌بینی‌شده در ماده 9 باشد، مؤسسه بیمه می‌تواند از محل مابه‌التفاوت آن، کارمزد تشویقی به نمایندگان خود یا دلالان رسمی بیمه، به تناسب اهمیت بیمه‌هایی که تحصیل کرده‌اند، پرداخت نماید.

ماده 12- مؤسسات بیمه می‌توانند، جز در مورد بیمه‌های با حق بیمه یکجا، حداکثر 3 درصد حق بیمه را بابت هزینه وصول حق بیمه به نمایندگان بیمه، دلالان رسمی بیمه یا مأموران وصول پرداخت نمایند.

ماده 13- هرگاه قرارداد بیمه زندگی جمعی از هر نوع توسط مؤسسه‌ای برای کارکنان یا توسط شرکت‌های تعاونی یا سندیکاها برای اعضا و یا توسط بانک‌ها و مؤسسات اعتباری برای مشتریان خود امضا و پرداخت حق بیمه آن، اعم از اینکه به حساب امضاکننده یا به حساب بیمه‌شدگان باشد، تقبل شده باشد، مؤسسات بیمه می‌توانند کارمزد موضوع ماده 9 را به طرف قرارداد پرداخت نمایند یا در صورت موافقت طرف قرارداد، تا 5 درصد تخفیف در حق بیمه هر یک از بیمه‌شدگان منظور نمایند.

ماده 14- هرگاه قرارداد جمعی موضوع ماده 13 شامل بیمه‌های خطر فوت ساده یک‌ساله باشد، بیمه‌گر می‌تواند به ترتیبی که در قرارداد معین می‌شود قسمتی از سود حاصل از قرارداد را به طرف قرارداد پرداخت نماید. سود قابل پرداخت از این بابت نباید از 15 درصد جمع حق بیمه‌های دریافتی ضمن سال تجاوز کند.

ماده 15- کارمزد و هزینه وصول حق بیمه اضافی برای پرداخت سرمایه اضافی موضوع ماده 8 مشمول مفاد مواد 9 تا 14 خواهد بود.

فصل سوم - مشارکت بیمه‌گذاران در منافع بیمه‌های زندگی

ماده 16- مؤسسات بیمه مکلفند در کلیه انواع بیمه‌های زندگی، جز در بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی و بیمه‌های با حق بیمه یکجا که بر اساس نرخ بهره بیش از 6 درصد در سال محاسبه و صادر شده باشد، بیمه‌گذاران بیمه‌های زندگی خود را در منافع حاصل از مجموع معاملات بیمه‌های مذکور سهیم نمایند.

ماده 17- منافع قابل تقسیم بین بیمه‌گذاران مشمول، حداقل 75 درصد منافع حاصل از مجموع معاملات بیمه‌های زندگی هر سال می‌باشد و منافع حاصل از مجموع معاملات مذکور عبارت است از جمع اقلام بند الف پس از کسر جمع اقلام بند ب، به شرح زیر:

الف:

1. ذخیره ریاضی در آخر سال مالی قبل.

2. حق بیمه‌های دریافتی.

3. کارمزد بیمه‌های اتکایی واگذاری.

4. کارمزد بر منافع (مشارکت در سود) دریافتی بابت بیمه‌های اتکایی واگذاری.

5. سهم بیمه‌گران اتکایی بابت بازخرید، سرمایه و مستمری‌ها.

6. بهره وام‌های پرداختی به بیمه‌گذاران.

7. خالص درآمد حاصل از سایر سرمایه‌گذاری‌ها از محل ذخایر فنی موضوع ماده 18.

ب:

1. کارمزد پرداختی.

2. مبالغ پرداختی از بابت بازخرید، سرمایه و مستمری‌ها.

3. حق بیمه اتکایی واگذاری.

4. ذخیره ریاضی در آخر سال مالی.

5. هزینه‌های عمومی بیمه‌گر، حداکثر تا 15 درصد حق بیمه‌های دریافتی، که شامل هزینه‌های وصول موضوع ماده 12 و تبلیغات و ترویج و سایر هزینه‌های اداری نیز خواهد بود.

6. بهره پرداختی به بیمه مرکزی ایران موضوع وام ماده 38.

7. سود قابل پرداخت در قراردادهای جمعی موضوع ماده 14.

ماده 18- خالص درآمد حاصل از سایر سرمایه‌گذاری‌ها از محل ذخایر فنی عبارت خواهد بود از:

الف - بهره سپرده‌ها، اوراق قرضه، اسناد خزانه و وام‌ها، به استثنای بهره وام‌های پرداختی به بیمه‌گذاران بیمه‌های زندگی.

ب - سود سهام و سایر اوراق بهادار و اجاره‌بهای مستغلات و نظایر آن.

ج - سود و زیان حاصل از فروش اموال منقول و غیرمنقول خریداری‌شده از محل ذخایر فنی بیمه‌های زندگی.

تبصره ماده 18- در صورتی که به هر یک از انواع درآمدهای فوق هزینه‌ای تعلق بگیرد، هزینه مزبور از اصل درآمد کسر خواهد شد.

ماده 19- هرگاه نرخ خالص درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها از محل ذخایر فنی از 12 درصد ذخایر مذکور در سال تجاوز نماید، مازاد 12 درصد درآمد و همچنین درآمدهای ناشی از سرمایه‌گذاری مجدد آن در حساب ذخیره مشارکت در منافع باقی خواهد ماند تا در دوره‌های بعدی طبق دستور بیمه مرکزی ایران تقسیم شود.

ماده 20- سهم هر یک از بیمه‌گذاران از منافع به نسبت ذخیره ریاضی بیمه‌نامه آن‌ها یا بر اساس دیگری که بیمه مرکزی ایران تأیید کند تعیین می‌شود.

ماده 21- هرگاه نرخ بهره منظور در محاسبه حق بیمه انواع مختلف بیمه‌های مشمول تقسیم منافع متفاوت باشد، باید تفاوت نرخ بهره با کسب نظر بیمه مرکزی ایران در سهم منافع هر یک از بیمه‌گذاران منظور شود.

ماده 22- مؤسسات بیمه باید پس از تعیین منافع قابل تقسیم در آخر هر سال، منافع مزبور را به حساب ذخیره مشارکت در منافع منظور نمایند تا با منافع سال‌های بعد یکجا تقسیم شود. فاصله بین دو بار تقسیم منافع حداکثر سه سال خواهد بود.

ماده 23- سهم هر یک از بیمه‌گذاران از منافع، بابت حق بیمه یکجا، بر مبنای نرخ‌های مقرر در این آیین‌نامه و بدون احتساب کارمزد محاسبه و برای افزایش سرمایه بیمه‌نامه آنان منظور خواهد شد.

فصل چهارم - حقوق بیمه‌گذاران نسبت به ذخیره ریاضی

ماده 24- در بیمه‌های مختلط خطر فوت و به شرط حیات و در بیمه‌های تمام عمر، بیمه‌گذار می‌تواند پس از پرداخت لااقل حق بیمه دو سال تمام، درخواست بازخرید بیمه‌نامه خود را بنماید و بیمه‌گر مکلف است ارزش بازخرید بیمه‌نامه را که معادل 90 درصد ذخیره ریاضی بیمه‌نامه پس از کسر هزینه‌های انجام‌شده است، با رعایت شرایط بیمه‌نامه صادره پرداخت نماید.

تبصره ماده 24- مؤسسات بیمه موظفند جدول بازخرید بیمه را به بیمه‌نامه‌های صادره ضمیمه نمایند. جدول مزبور باید معین نماید که در صورت بازخرید بیمه‌نامه در انقضای هر سال از مدت بیمه چه مبلغی عاید بیمه‌گذار خواهد شد.

ماده 25- در صورتی که ذی‌نفع در بیمه‌نامه‌های زندگی بستانکار بیمه‌گذار باشد و این مطلب در بیمه‌نامه یا ظهر آن تصریح شده باشد، حق بازخرید بیمه‌نامه و همچنین دریافت وام از محل ذخیره ریاضی موکول به موافقت کتبی بستانکار است.

ماده 26- بیمه‌گذار می‌تواند پس از پرداخت لااقل حق بیمه دو سال تمام تا 90 درصد ارزش بازخرید بیمه‌نامه درخواست وام نماید و بیمه‌گر متعهد به پرداخت آن است. ترتیب استرداد وام با توافق بین بیمه‌گر و بیمه‌گذار تعیین می‌شود.

ماده 27- نرخ بهره وام حداکثر 10 درصد در سال است.

ماده 28- در انواع بیمه‌های زندگی که بیمه‌نامه قابل بازخرید باشد، هرگاه بیمه‌گذار پس از پرداخت لااقل حق بیمه دو سال تمام از پرداخت اقساط بعدی خودداری نماید، بیمه‌نامه با رعایت نرخ‌های مقرر و بدون احتساب کارمزد، تبدیل به بیمه‌نامه با سرمایه مخفف خواهد شد.

تبصره ماده 28- مؤسسات بیمه موظفند جدولی به بیمه‌نامه‌های صادره ضمیمه نمایند که میزان سرمایه مخفف بیمه‌نامه را برای هر سال از مدت بیمه معین کند.

فصل پنجم - تنظیم حساب‌های بیمه‌های زندگی

ماده 29- مؤسسات بیمه موظفند حساب‌های معاملات بیمه‌های زندگی را از سایر حساب‌های خود تفکیک نموده و دفاتر خود را به ترتیبی تنظیم نمایند که کلیه اقلام مربوط به معاملات هر یک از انواع بیمه‌های زندگی به تفکیک مشخص شده باشد.

ماده 30- سرمایه‌گذاری از محل ذخایر فنی بیمه‌های زندگی باید در حساب‌ها و ترازنامه شرکت مشخص و از سایر سرمایه‌گذاری‌ها تفکیک شود.

ماده 31- ذخیره ریاضی بیمه‌های زندگی بر اساس مبانی محاسبه نرخ‌های حق بیمه تعیین خواهد شد. در مواردی که ذخیره ریاضی مذکور برای انجام تعهدات یک یا چند مؤسسه بیمه کافی نباشد، بیمه مرکزی ایران می‌تواند نرخ بهره منظور در محاسبه ذخیره ریاضی این مؤسسه یا مؤسسات را تقلیل دهد و مراتب را به شورای عالی بیمه گزارش نماید.

مؤسسه بیمه مکلف است نرخ تعیین‌شده توسط بیمه مرکزی ایران را ملاک محاسبه قرار دهد.

فصل ششم - بیمه اتکایی اجباری

ماده 32- مؤسسات بیمه موظفند برای هر یک از انواع بیمه‌های زندگی صورت‌های زیر را در اختیار بیمه مرکزی ایران بگذارند:

الف - صورت بیمه‌نامه‌های صادره هر ماه.

ب - صورت تغییرات حاصله هر ماه در بیمه‌نامه‌های صادره.

ج - صورت بیمه‌نامه‌های مخفف و بازخریدشده هر ماه.

د - صورت بیمه‌نامه‌های مختومه به علت انقضای مدت بیمه‌نامه یا فوت بیمه‌شده و یا ابطال بیمه‌نامه.

ترتیب تنظیم این صورت‌ها را بیمه مرکزی ایران معین خواهد کرد.

ماده 33- بیمه مرکزی ایران می‌تواند رونوشت کلیه بیمه‌نامه‌های صادره بیمه‌های زندگی را از مؤسسات بیمه بخواهد.

ماده 34- حق بیمه اتکایی اجباری معادل 50 درصد حق بیمه سالانه بیمه‌های زندگی است و هرگاه مؤسسه بیمه‌ای بیمه‌نامه زندگی با نرخی کمتر از نرخ‌های مقرر در این آیین‌نامه صادر نماید، حق بیمه اتکایی بر اساس نرخ تعیین‌شده در این ماده در صورتحساب بیمه اتکایی اجباری منظور خواهد شد.

ماده 35- کارمزد بیمه اتکایی اجباری برای انواع مختلف بیمه‌های زندگی و برای بیمه‌نامه‌های صادره از اول مهرماه 1350 به شرح زیر تعیین می‌گردد:

الف - برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی، اعم از انفرادی یا جمعی، با حق بیمه سالانه، 15 درصد حق بیمه در سال.

ب - برای سایر انواع بیمه‌های زندگی با حق بیمه سالانه، در سال اول 90 درصد حق بیمه، مشروط بر اینکه از 36 در هزار سرمایه تجاوز نکند. نصف این کارمزد در سال اول، یک‌چهارم آن در سال دوم و بقیه در سال سوم بیمه قابل پرداخت است. کارمزد این نوع بیمه‌ها از سال دوم به بعد 6 درصد حق بیمه در سال خواهد بود.

ج - برای سایر انواع بیمه‌های زندگی با حق بیمه یکجا، 3 درصد حق بیمه.

ماده 36- صورتحساب بیمه اتکایی اجباری هر سه ماه یک‌بار توسط بیمه مرکزی ایران تنظیم می‌شود. در این صورتحساب‌ها سهم بیمه مرکزی ایران بابت بازخرید، فوت، انقضای مدت بیمه‌نامه‌ها و حق بیمه و کارمزد اتکایی بیمه‌های صادره ظرف آن سه ماه و همچنین حق بیمه سالانه و کارمزد اتکایی اجباری بیمه‌نامه‌های موعدرسیده صادره سال‌های قبل و حق بیمه‌های مربوط به الحاقیه‌های صادره و کارمزد اتکایی اجباری آن منظور خواهد شد. ممکن است در صورت موافقت بیمه مرکزی ایران، صورتحساب اتکایی اجباری توسط مؤسسه بیمه واگذارنده تنظیم شود.

ماده 37- مؤسسات بیمه واگذارنده و همچنین بیمه مرکزی ایران موظفند ظرف یک ماه از تاریخ ارسال صورتحساب به پرداخت بدهی خود اقدام کنند. تأخیر بیش از یک ماه در پرداخت بدهی موجب تعلق بهره با نرخ 8 درصد در سال خواهد شد.

ماده 38- بیمه مرکزی ایران در صورت درخواست مؤسسه بیمه واگذارنده، هر سال تا 55 درصد جمع مانده بدهی بیمه‌گذاران در آخر سال قبل را بابت وام‌هایی که با رعایت شرایط بیمه‌نامه‌های صادره از اول مهرماه 1350 دریافت داشته‌اند، از محل ذخیره ریاضی این بیمه‌نامه‌ها به عنوان وام با بهره 8 درصد در سال در اختیار مؤسسه بیمه مزبور خواهد گذاشت. بهره مزبور برای هر سه ماه در صورتحساب مربوط به همان سه ماه منظور خواهد شد.

ماده 39- بیمه مرکزی ایران بعد از پایان هر سال، 75 درصد منافعی را که از معاملات اتکایی اجباری بیمه‌های زندگی هر یک از مؤسسات بیمه تحصیل می‌کند به این مؤسسات پرداخت خواهد کرد.

ماده 40- ترتیب محاسبه منافع موضوع ماده 39 عبارت است از جمع اقلام بند الف پس از کسر جمع اقلام بند ب، به شرح زیر:

الف:

1. ذخیره ریاضی در آخر سال مالی قبل.

2. حق بیمه‌های اتکایی اجباری.

3. بهره وام موضوع ماده 38.

4. درآمد حاصل از سایر سرمایه‌گذاری‌ها از محل ذخایر فنی.

ب:

1. کارمزد اتکایی اجباری.

2. سهم بیمه مرکزی ایران بابت بازخرید، فوت و انقضای مدت بیمه‌نامه‌ها.

3. ذخیره ریاضی در آخر سال مالی.

4. هزینه اداری معادل 5 درصد حق بیمه‌های اتکایی اجباری.

5. زیان سال‌های قبل.

تبصره ماده 40- درآمد حاصل از سایر سرمایه‌گذاری‌ها از محل ذخایر فنی مذکور در این ماده عبارت است از حاصل ضرب بندهای الف و ب زیر:

الف - تفاوت ذخیره ریاضی در آخر سال مالی قبل با مانده وام پرداخت‌شده به مؤسسه بیمه واگذارنده در آخر سال مذکور.

ب - نرخ خالص درآمد حاصل از سایر سرمایه‌گذاری‌های مؤسسه بیمه واگذارنده موضوع ماده 18 که با رعایت ماده 19 بین بیمه‌گذاران آن مؤسسه تقسیم می‌شود.

فصل هفتم - بیمه اتکایی اختیاری

ماده 41- مؤسسات بیمه در صورتی می‌توانند در مورد انواع بیمه‌های زندگی واگذاری اتکایی به خارج از کشور انجام دهند که لزوم واگذاری مزبور مورد تأیید بیمه مرکزی ایران باشد.

ماده 42- بیمه مرکزی ایران می‌تواند واگذاری اتکایی به خارج از کشور را فقط در موارد زیر تأیید نماید:

الف - در صورتی که جمع سرمایه بیمه برای خطر فوت یک نفر بیمه‌شده ضمن یک یا چند بیمه‌نامه از مبلغ 10,000,000 ریال متجاوز باشد، نسبت به مبلغ مازاد.

ب - در صورتی که وضع سلامت بیمه‌شده در معاینه پزشکی غیرعادی و مشمول حق بیمه اضافی تشخیص داده شود.

ماده 43- در صورتی که واگذاری اتکایی در مورد بیمه‌نامه‌های زندگی تا 10,000,000 ریال برای مؤسسه بیمه‌ای در داخل کشور امکان‌پذیر نباشد، بیمه مرکزی ایران با رعایت شرایط معمول در واگذاری بیمه‌های اتکایی اختیاری موظف به قبول آن است.

ماده 44- مؤسسات بیمه مکلفند واگذاری‌های اتکایی مربوط به بیمه‌نامه‌های زندگی صادره از اول فروردین‌ماه 1354 و همچنین بیمه‌نامه‌های صادره قبل از تاریخ مذکور را که به موجب قراردادهای اتکایی از نوع حق بیمه خطر منعقده قبل از اول سال 1353 واگذار می‌شود، با مفاد مواد 43، 44 و 45 این آیین‌نامه تطبیق دهند. مؤسسات بیمه می‌توانند در مورد بیمه‌نامه‌های صادره تا پایان سال 1353 که به موجب قراردادهای اتکایی غیر از نوع حق بیمه خطر واگذار می‌شود، این واگذاری اتکایی به خارج را با رعایت شرایط قراردادهای منعقده ادامه دهند.

ماده 45- مقررات این آیین‌نامه، جز در مواردی که مبدأ دیگری برای آن تعیین شده است، از اول مردادماه 1353 لازم‌الاجرا است.

اصلاحیه‌ها و مقررات مکمل آیین‌نامه شماره 13

آیین‌نامه شماره 1/13

وضعیت: در تاریخ 1382/07/14 ملغی شده و آیین‌نامه شماره 7/13 جایگزین آن شده است.

شورای عالی بیمه در جلسه مورخ 1353/08/28 تصویب نمود:

1. به ردیف 1 بند ج ماده 4 آیین‌نامه بیمه‌های زندگی عبارت زیر اضافه شود:

برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی انفرادی با حق بیمه یکجا، 3 در هزار سرمایه.

2. به ردیف 2 بند ج ماده 4 آیین‌نامه بیمه‌های زندگی عبارت زیر اضافه شود:

برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی جمعی با حق بیمه یکجا، 2 در هزار سرمایه.

3. تبصره زیر به آخر ماده 4 آیین‌نامه بیمه‌های زندگی اضافه شود:

تبصره- مؤسسه بیمه می‌تواند در صورتی که تعداد بیمه‌شده در بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی جمعی لااقل 5,000 نفر باشد، هزینه منظور در محاسبه نرخ حق بیمه این بیمه‌ها را حداکثر به 1.5 در هزار سرمایه و در صورتی که تعداد بیمه‌شده در این بیمه‌ها لااقل 20,000 نفر باشد، هزینه مزبور را حداکثر به یک در هزار سرمایه تقلیل دهد.

آیین‌نامه شماره 2/13

وضعیت: در تاریخ 1382/07/14 ملغی شده و آیین‌نامه شماره 7/13 جایگزین آن شده است.

شورای عالی بیمه در جلسه مورخ 2535/02/11 تصویب نمود که ردیف 5 بند ب ماده 17 آیین‌نامه شماره 13 به صورت زیر اصلاح و ردیف 7 بند ب ماده مذکور حذف و ردیف 7 زیر جایگزین آن گردد:

5. هزینه‌های عمومی بیمه‌گر، حداکثر 15 درصد حق بیمه‌های دریافتی، که شامل هزینه‌های وصول موضوع ماده 12 نیز خواهد بود.

6. هزینه‌های مربوط به آموزش بازاریاب و تبلیغ و ترویج بیمه‌های زندگی، حداکثر 20 درصد حق بیمه وصولی مربوط به حق بیمه سال اول بیمه‌نامه‌های صادره هر سال، منظور خواهد شد.

همچنین در ماده 17 آیین‌نامه شماره 13، بعد از عبارت «منافع قابل تقسیم بین بیمه‌گذاران مشمول» عبارت «موضوع ماده 16» اضافه شود.

آیین‌نامه شماره 3/13

وضعیت: در تاریخ 1382/07/14 ملغی شده و آیین‌نامه شماره 7/13 جایگزین آن شده است.

شورای عالی بیمه در جلسه مورخ 1358/11/28 تصویب کرد که بندهای ب و ج ماده 18 آیین‌نامه شماره 13 حذف و به جای آن بند ب به صورت زیر اضافه شود:

ب - معادل بهره اوراق قرضه پنج‌ساله.

آیین‌نامه شماره 4/13
مکمل آیین‌نامه شماره 13

شورای عالی بیمه در اجرای بندهای 4 و 5 ماده 17 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، در جلسه مورخ 1371/09/02 تصویب نمود ماده 9 و بندهای الف، ب، ج و د آن از فصل دوم آیین‌نامه شماره 13 حذف و با اصلاحاتی به عنوان فصل دوم آیین‌نامه کارمزد، به شماره 29، افزوده گردد.

آیین‌نامه شماره 5/13
اصلاح ماده 37 آیین‌نامه شماره 13

شورای عالی بیمه در جلسه مورخ 1371/10/21 تصویب نمود که ماده 37 آیین‌نامه شماره 13 به شرح زیر اصلاح گردد:

ماده 37- مؤسسات بیمه واگذارنده و بیمه مرکزی ایران موظفند حداکثر ظرف مدت یک ماه از تاریخ دریافت صورتحساب نسبت به تسویه بدهی خود اقدام نمایند. در غیر این صورت، کارمزدهای بیمه اتکایی اجباری مصوب قطعیت نخواهد یافت و هر ماه تأخیر در تسویه بدهی از سوی بیمه مرکزی ایران و مؤسسات واگذارنده، به ترتیب موجب افزایش یا کاهش کارمزدهای مصوب به میزان دو درصد مانده صورتحساب خواهد شد.

تبصره 1- اختلاف حساب تا ده درصد مانده بدهی موجب عدم پرداخت مانده صورتحساب نبوده و این‌گونه موارد پس از قطعیت در اولین صورتحساب سه‌ماهه منظور می‌گردد.

وجود اختلاف حساب، به هر حال، موجب عدم پرداخت آن میزان از بدهی که مورد توافق بدهکار است نمی‌باشد.

تبصره 2- افزایش یا کاهش مندرج در این ماده در محاسبات مشارکت در منافع منظور نخواهد شد.

آیین‌نامه شماره 6/13
مکمل آیین‌نامه شماره 13

شورای عالی بیمه در اجرای ماده 72 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، در جلسه مورخ 1374/08/22 تصویب نمود:

کارمزد اتکایی اجباری برای انواع مختلف بیمه‌های زندگی موضوع بندهای الف و ب ماده 35 آیین‌نامه شماره 13 به میزان 3 واحد تقلیل می‌یابد.

این مصوبه از تاریخ 1374/07/01 جاری خواهد بود.

آیین‌نامه شماره 7/13
مکمل آیین‌نامه بیمه‌های زندگی (شماره 13)
جایگزین آیین‌نامه‌های شماره 1/13، 2/13 و 3/13

شورای عالی بیمه در اجرای بند 5 ماده 17 قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری، در جلسه مورخ 1382/11/14 تصویب نمود:

الف - آیین‌نامه‌های شماره 1/13، 2/13 و 3/13، مکمل‌های آیین‌نامه بیمه‌های زندگی، لغو شود.

ب - مواد 4، 5، 16، 17، 27 و 38 آیین‌نامه بیمه‌های زندگی (شماره 13) به شرح زیر اصلاح شود:

ماده 4- مبانی محاسبه نرخ‌های بیمه موضوع ماده 2 این آیین‌نامه عبارت است از:

الف - جدول مرگ‌ومیر TD1988-1990 به شرح پیوست.

ب - حداکثر نرخ بهره فنی در بیمه‌نامه‌های با مدت حداکثر ده سال، 15 درصد و در بیمه‌نامه‌های با مدت بیش از ده سال، 15 درصد برای ده سال اول و 10 درصد برای مدت مازاد بر ده سال.

ج - حداقل هزینه‌ها به ترتیب زیر:

1. برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی انفرادی:

با حق بیمه سالانه: 10 درصد حق بیمه به اضافه 2 در هزار سرمایه.

با حق بیمه یکجا: 3 در هزار سرمایه.

2. برای بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی گروهی:

با حق بیمه سالانه: 5 درصد حق بیمه هر سال به اضافه یک در هزار سرمایه.

با حق بیمه یکجا: 2 در هزار سرمایه.

3. برای انواع دیگر بیمه‌های زندگی:

با حق بیمه سالانه: در سال اول 3 درصد حق بیمه به اضافه 42 در هزار سرمایه و در سال‌های بعد 3 درصد حق بیمه به اضافه 2 در هزار سرمایه.

با حق بیمه یکجا: 4 درصد حق بیمه.

تبصره- در صورتی که تعداد بیمه‌شده در بیمه‌های خطر فوت ساده زمانی گروهی حداقل 5,000 نفر باشد، حداقل هزینه معادل 0.75 در هزار سرمایه و در صورتی که تعداد بیمه‌شده در این بیمه‌ها حداقل 20,000 نفر باشد، حداقل هزینه معادل 0.5 در هزار سرمایه منظور می‌شود.

ماده 5- مؤسسه بیمه می‌تواند در صورت تمایل بیمه‌گذار، حق بیمه سالانه را در اقساط شش‌ماهه، سه‌ماهه یا ماهانه دریافت نماید. در این صورت، در بیمه‌نامه‌های با نرخ بهره فنی 10 درصد در سال، به ترتیب برای مدت‌های فوق حداقل 2.8، 4 و 5 درصد و در بیمه‌نامه‌های با نرخ بهره فنی 15 درصد در سال، به ترتیب حداقل 4، 5.8 و 7 درصد به عنوان سود تقسیط و هزینه خدمات به حق بیمه سالانه اضافه می‌شود.

ماده 16- مؤسسات بیمه مکلفند در انواع بیمه‌های زندگی، جز در بیمه‌های خطر فوت زمانی و بیمه‌های با حق بیمه یکجا که بر اساس نرخ بهره بیش از 10 درصد در سال محاسبه و صادر شده باشد، بیمه‌گذاران بیمه‌های زندگی خود را در منافع حاصل از مجموع معاملات بیمه‌های مذکور سهیم نمایند.

ماده 17- منافع قابل تقسیم بین بیمه‌گذاران موضوع ماده 16 حداقل 85 درصد منافع حاصل از مجموع معاملات بیمه‌های زندگی هر سال می‌باشد و منافع حاصل از مجموع معاملات مذکور عبارت است از جمع اقلام بند الف پس از کسر جمع اقلام بند ب، به شرح زیر:

الف:

1. ذخیره ریاضی در آخر سال مالی قبل.

2. حق بیمه‌های دریافتی.

3. کارمزد بیمه‌های اتکایی واگذاری.

4. کارمزد بر منافع (مشارکت در سود) دریافتی بابت بیمه‌های اتکایی واگذاری.

5. سهم بیمه‌گران اتکایی بابت بازخرید، سرمایه و مستمری‌ها.

6. بهره وام‌های پرداختی به بیمه‌گذاران.

7. خالص درآمد حاصل از سایر سرمایه‌گذاری‌ها از محل ذخایر فنی موضوع ماده 18.

ب:

1. کارمزد پرداختی.

2. مبالغ پرداختی از بابت بازخرید، سرمایه و مستمری‌ها.

3. حق بیمه اتکایی واگذاری.

4. ذخیره ریاضی در آخر سال مالی.

5. هزینه‌های عمومی بیمه‌گر، حداکثر 15 درصد حق بیمه‌های دریافتی، که شامل هزینه‌های وصول موضوع ماده 12 نیز خواهد بود.

6. بهره پرداختی به بیمه مرکزی ایران موضوع وام ماده 38.

7. هزینه‌های آموزش بازاریاب و تبلیغ و ترویج بیمه‌های زندگی، حداکثر 20 درصد حق بیمه وصولی سال اول.

ماده 27- نرخ بهره وام چهار درصد بیشتر از نرخ بهره فنی مورد محاسبه حق بیمه خواهد بود. نحوه اعمال آن نیز مشابه اعمال نرخ بهره فنی می‌باشد.

ماده 38- بیمه مرکزی ایران در صورت درخواست مؤسسه بیمه واگذارنده، هر سال تا 55 درصد جمع مانده بدهی بیمه‌گذاران در آخر سال قبل را بابت وام‌هایی که با رعایت شرایط بیمه‌نامه‌های صادره دریافت داشته‌اند، از محل ذخیره ریاضی این بیمه‌نامه‌ها به عنوان وام با نرخ بهره معادل نرخ بهره وام پرداختی به بیمه‌گذار در اختیار مؤسسه بیمه مزبور خواهد گذاشت. بهره مزبور برای هر سه ماه در صورتحساب مربوط به همان سه ماه منظور خواهد شد.

مبلغ بیمه مندرج در مواد 7، 42 و 43 آیین‌نامه مزبور از «10,000,000 ریال» به «1,000,000,000 ریال» افزایش یابد.